Asiel en Migratie

Mensen op de vlucht voor oorlog of vervolging of mensen op zoek naar een betere toekomst: het onderscheid is niet altijd even scherp te maken. Maar dat mensen hun geluk elders beproeven is eigen aan de mens en als fenomeen eeuwenoud. Bovendien is oorlog ontvluchten een fundamenteel mensenrecht.

Europa is een vredesproject, Europa creëert welvaart. Europa is een aantrekkelijk continent. Maar Europa sluit zijn grenzen. Uit schrik. De grootste stroom vluchtelingen blijft nochtans in eigen regio. Wie toch wil doorreizen naar Europa doet dit al snel ‘illegaal’. Daardoor verliest de EU de controle en het overzicht, met chaos tot gevolg, zowel op het terrein als politiek.

Om die chaos te beheren bewaken en versterken we de buitengrenzen. Maar wij weigeren ons neer te leggen bij een EU die geen enkele bescherming meer zou willen bieden aan vluchtelingen die asiel aanvragen. Dat getuigt van een ontstellend gebrek aan solidariteit en respect voor de mensenrechten.

We kunnen de risico's van irreguliere migratie (mensensmokkel, uitbuiting van migranten) pas tegengaan als we migratie wettelijk regelen en de potentieel positieve bijdrage van migranten niet uit het oog verliezen. Dat geldt voor alle lidstaten van de EU, dus solidariteit binnen Europa voor de aanpak van de problematiek is primordiaal.

We werken toe naar hoge, Europese normen voor opvang, erkenningsprocedure, integratie of – in geval van afwijzing van de asielclaim – duurzame en humane terugkeer. In tijden van grote vluchtelingencrisissen rondom ons, schroeven we onze hervestigingsdoelen gevoelig op.

De VN-Vluchtelingenorganisatie schat het aantal vluchtelingen die nood hebben aan hervestiging voor 2019 op 1,4 miljoen. Dat is een stijging van 17% in vergelijking met de geschatte noden in 2018 toen het nog om 1,2 miljoen ging. In september 2017 stelde de Europese Commissie een nieuw EU-hervestigingsschema voor met als doelstelling om over twee jaar 50.000 kwetsbare vluchtelingen vanuit derde landen naar de EU te hervestigen. Het gaat om 4% van de (toen) 1,2 miljoen mensen met nood aan hervestiging, terwijl de EU meer dan 20% van de globale welvaart vertegenwoordigt.

In 2017 kwamen in België 1.191 Syrische vluchtelingen aan via hervestiging vanuit Turkije, Libanon, Jordanië en Irak, en 118 Congolese vluchtelingen vanuit Oeganda. De Staatssecretaris voor Asiel en Migratie engageerde zich in zijn beleidsnota voor 2018 om 1.150 vluchtelingen te hervestigen, voornamelijk Syrische vluchtelingen.Tot 13 oktober 2018 kwamen via hervestiging 803 Syrische vluchtelingen uit Libanon, Turkije en Jordanië; 34 Congolese vluchtelingen uit Oeganda en 42 Eritrese en Somalische vluchtelingen uit Niger. (Bron: Vluchtelingenwerk Vlaanderen - Op weg naar een echt asielbeleid. Memo VK19)

Inzetten op het wegnemen van oorzaken van migratie

In een tijdsgewricht met meer dan 65 miljoen ontheemden en vluchtelingen wereldwijd, kan Europa niet alleen instaan voor de gevolgen van oorlog en conflict. Echter, 85% van de ontheemden en vluchtelingen, vlucht naar een regio in eigen land of naar een - doorgaans arm - buurland. Zowel deze landen zelf als UNHCR, het Vluchtelingenagentschap van de Verenigde Naties, moet over voldoende middelen beschikken om die opvang goed te organiseren.

Vergeten we tevens niet dat Europa zelf deel heeft aan die migraties. Het heeft dus enkel zin een asiel- en migratiebeleid uit te werken als we ook werk maken van de grondoorzaken, zowel deze voor economische migratie als voor oorlog en vervolging. We nemen niet terug met de ene hand wat we met de andere hand geven aan ontwikkelingssamenwerking.

  • We pakken daarom armoede, ongelijkheid en conflicten coherent aan. Daarbij gaat bijzondere aandacht naar het handelsbeleid, landbouw- en visserijbeleid, … van de EU en naar eerlijke fiscaliteit en strijd tegen belastingontduiking en –fraude die de kapitaalvlucht uit Afrika stoppen.
  • De EU zet haar buitenlandse betrekkingen in om goede opvang in eigen regio af te dwingen en levert een financiële bijdrage daartoe.
  • De EU blijft inzetten op ontwikkelingssamenwerking zoals het investeren in kwaliteitsvolle basisdiensten op vlak van gezondheidszorg en onderwijs, het verdedigen van vrouwenrechten en het recht op voedselzekerheid

In de meerjarenbegroting van de EU (2021-2027) is in totaal 1279,4 miljard euro ingeschreven. Het externe EU-beleid krijgt bijna 10% van de middelen (123 miljard euro). Met 2030 als deadline voor het behalen van de SDG's in gedachten is dit hét Europese kader om de ambities inzake duurzame ontwikkeling waar te maken, ook internationaal. Maar de Europese Commissie riskeert met dit voorstel vooral te focussen op de kortetermijnbelangen van Europa, waaronder migratie en veiligheid. De doelstellingen van ontwikkelingssamenwerking, namelijk de aanpak van armoedebestrijding en ongelijkheid, staan steeds meer onder druk. De EU focust met haar ontwikkelingssamenwerking op een kortzichtige aanpak van irreguliere migratie via grensbewaking en voorziet momenteel te weinig garanties dat instrumenten als blending (het vermengen van publieke en private financiering) bijdragen aan duurzame ontwikkeling. (Bron: 11.11.11)

Nood aan de herziening van het Europees asielbeleid

Onze prioriteit is het recht om asiel aan te vragen te vrijwaren. Het Vluchtelingenverdrag blijft ons kader. Mensen hebben het recht om oorlog en vervolging te ontvluchten en om in een land dat de Conventie ondertekende asiel aan te vragen. Veilige routes om dat te doen zijn: hervestiging, humanitaire visa en gezinshereniging. De procedure hiervoor start in de regio zelf. Wie toch naar Europa komt, moet menswaardig ontvangen worden.

  • In minstens drie aanmeldcentra aan de buitengrenzen van Europa in het gebied rond de Middellandse Zee, kan men asiel vragen en wordt de aanvraag onderzocht op ontvankelijkheid. Die aanmeldcentra zijn geen opvangplaatsen, het zijn geen kampen en al zeker geen gesloten kampen.
  • Nadat de aanvraag ontvankelijk is verklaard, wordt de aanvrager via een permanent spreidingsmechanisme toegewezen aan een Europese lidstaat die verantwoordelijk is voor de opvang, maar niet voor de procedure ten gronde. Deze procedure wordt uitgevoerd door het EASO dat in onze visie een soort Europees CGVS wordt. Wie internationale bescherming krijgt, krijgt meteen ook tijdelijk verblijf in die lidstaat (momenteel is dat quasi overal 3 of 5 jaar, verlengbaar en op een gegeven moment, meestal na 5 jaar, definitief)
  • Wie na het asielonderzoek dan toch geen recht blijkt te hebben op internationale bescherming, moet vrijwillig of gedwongen terugkeren. Een terugkeerbeleid mag dan lastig zijn, het is het sluitstuk van elk beschermingsbeleid.
  • Voor legale economische migratie via tijdelijke arbeids- en studentenvisa (die men uitsluitend kan aanvragen in ambassades van vertreklanden) ontwikkelt de EU een allesomvattende kaderrichtlijn, zodat elke lidstaat gelijkaardige regels hanteert.
  • De EU kijkt nauwgezet en proactief toe op de naleving van het asielbeleid door de lidstaten en sanctioneert lidstaten die ze met de voeten treden.